-“100 MİLYAR DOLARLIK BORÇ ÜSTLENİMİ YURTTAŞLARDAN GİZLENEMEZ”
-“BORÇ ÜSTLENİM ANLAŞMALARI VE GERÇEKLEŞMELER RESMİ GAZETE’DE YAYINLANMALI”
CHP Genel Başkan Yardımcısı Çetin Osman Budak, üçüncü havaalanı, üçüncü köprü ve şehir hastaneleri gibi projelerde devletin üstlendiği borçlarla ilgili gizliliğin kaldırılması için kanun teklifi verdi. Budak, “100 milyar dolarlık borç üstlenimi yurttaşlardan gizlenemez” dedi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Antalya Milletvekili Çetin Osman Budak, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da değişiklik yapılmasına ilişkin kanun teklifini TBMM Başkanlığı’na sundu. Teklif ile kamu borç yönetimi anlaşmalarının Resmi Gazete’de, anlaşmalar kapsamında üstlenilen borç miktarları, finansman maliyetleri gibi unsurlar ile gerçekleşmelerin, Kamu Borç Yönetimi Raporu içinde ayrı bir bölüm olarak yayınlanması öngörüldü.
Teklifin gerekçesinde, AKP hükümetleri döneminde “Kamuda Şeffaflık Paketi” başlıkları altında çok sayıda etkinlik yapılmasına rağmen tersi bir sürecin yaşandığını kaydeden Budak, “Şeffaflık bir yana, TBMM’nin Anayasa ile çerçevesi çizilmiş denetim yetkisi bile yok sayılmaya çalışılmaktadır. Soru önergelerine ya hiç yanıt verilmemekte ya da soruların karşılığı olmayan yazılar gönderilmektedir. Bu anlayış tüm alanlarda etkisini göstermektedir. Söz konusu alanlardan birisi de Hazine Müsteşarlığı’nın üstlendiği borçlarla ilgilidir” diye konuştu.
HAVUZCU MÜTEAHHİTLERE GARANTİ
Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan düzenleme ile kamu özel işbirliği ve yap-kirala-devret yöntemleriyle gerçekleştirilen büyük bütçeli projelerle ilgili kullanılan krediler konusunda Hazine Müsteşarlığı’na borç üstlenme yetkisi verildiğini hatırlatan Budak, bu doğrultuda çok sayıda borç üstlenim işlemi yapıldığını ancak kamuoyuna hiçbir bilgi verilmediğine dikkat çekti. Budak, “İstanbul’da üçüncü havaalanı, üçüncü köprü projeleri ile şehir hastaneleri gibi projeler için getirildiği anlaşılan borç üstlenimi işlemleriyle ilgili, bugüne kadar kamuoyuna hiç bir bilgi verilmemiştir” dedi. Budak şöyle devam etti:
HALKIMIZ BORCU BİLMELİ
“Hazine Müsteşarlığı’nın bu kapsamda üstlendiği borç tutarının 100 milyar dolara ulaştığı yönünde bilgiler kamuoyuna yansımaktadır. Bu rakamın doğru olup olmadığı, getirilen gizlilik hükmü nedeniyle öğrenilememektedir. Bu çok büyük bir rakamdır. Böylesine büyük bir borç üstleniminin yurttaşlardan gizlenmesi, şeffaflıkla bağdaşmamaktadır. Borçluların ödeme güçlerinin kalmaması durumunda, bu yük yurttaşların omuzlarına binecektir. Yurttaşlardan, miktarı milyarlarca doları aşan yükü gizlemek, kabul edilemez. Hazine Müsteşarlığı, hangi projede, hangi firma için borç üstlenim taahhüdünde bulunduğunu kamuoyuyla paylaşmalıdır. Şeffaf, hesap verebilir kamu yönetim anlayışının gereği budur.”
…
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na
4749 Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun teklifim ve gerekçeleri ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederim.
Çetin Osman BUDAK
Antalya Milletvekili
GENEL GEREKÇE
“Şeffaf ve hesap verebilir kamu yönetimi”, “Kamuda Şeffaflık Paketi” başlıkları altında, AKP hükümetleri döneminde çok sayıda toplantı, etkinlik ve açıklama yapılmasına karşın, süreç tam tersi şekilde işlemektedir.
Şeffaflık bir yana, TBMM’nin Anayasa ile çerçevesi çizilmiş denetim yetkisi bile yok sayılmaya, bu yetkinin kullanımı çeşitli yöntemlerle engellenmeye çalışılmaktadır. Soru önergelerine ya hiç yanıt verilmemekte ya da soruların karşılığı olmayan yazılar gönderilmektedir.
Bu anlayış tüm alanlarda etkisini göstermektedir. Söz konusu alanlardan birisi de Hazine Müsteşarlığı’nın üstlendiği borçlarla ilgilidir.
Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a, 2013 yılında “Borç Üstlenimi” hükmü eklenmiş, belirlenen koşullar doğrultusunda, kamu özel işbirliği ve yap-kirala-devret yöntemleriyle gerçekleştirilen büyük bütçeli projelerle ilgili kullanılan krediler konusunda Hazine Müsteşarlığı’na borç üstlenme yetkisi verilmiştir.
Borç üstlenimine ilişkin esaslar 19.04.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmış ve bu tarihten sonra, Hazine Müsteşarlığı borç üstlenim işlemlerini gerçekleştirmeye başlamıştır.
İstanbul’da üçüncü havaalanı, üçüncü köprü projeleri ile şehir hastaneleri gibi projeler için getirildiği anlaşılan borç üstlenimi işlemleriyle ilgili, bugüne kadar kamuoyuna hiç bir bilgi verilmemiştir. Hazine Müsteşarlığı’nın bu kapsamda üstlendiği borç tutarının 100 milyar dolara ulaştığı yönünde bilgiler kamuoyuna yansımaktadır. Bu rakamın doğru olup olmadığı, getirilen gizlilik hükmü nedeniyle öğrenilememektedir.
Bu çok büyük bir rakamdır. Böylesine büyük bir borç üstleniminin yurttaşlardan gizlenmesi, şeffaflıkla bağdaşmamaktadır.
Üstlenilen borçların, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsili öngörülse de borçluların ödeme güçlerinin kalmaması durumunda, bu yük yurttaşların omuzlarına binecektir. Yurttaşlardan, miktarı milyarlarca doları aşan yükü gizlemek, kabul edilemez.
Hazine Müsteşarlığı, hangi projede, hangi firma için borç üstlenim taahhüdünde bulunduğunu kamuoyuyla paylaşmalıdır. Şeffaf, hesap verebilir kamu yönetim anlayışının gereği budur.
Kanun teklifi ile Hazine Müsteşarlığı’nın 19.04.2014 tarihinden bu yana gerçekleştirdiği borç üstlenim anlaşmaları ile ilgili işlemlere, Kamu Borç Yönetimi Raporu içinde yer verilmesi, borç üstlenimi anlaşmalarının Resmi Gazete’de yayınlanması ve şeffaflığın sağlanması amaçlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1-Kamu borç üstlenim işlemleri (projeler, üstlenilen borç miktarları, finansman maliyetleri ve benzeri) ile ilgili bilgilerin Kamu Borç Yönetimi Raporu içinde ayrı bir bölüm halinde yayınlanarak, şeffaflığın sağlanması amaçlanmıştır.
Madde 2- Kamu borç üstlenim işlemlerinde şeffaflığı engelleyen hükümlerin yürürlükten kaldırılması amaçlanmıştır.
Madde 3- Yürürlük maddesidir.
Madde 4- Yürütme maddesidir.
KAMU FİNANSMANI VE BORÇ YÖNETİMİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ
MADDE 1- 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 8/A maddesinin sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“Borç üstlenimine ilişkin gerçekleşmelere, Kamu Borç Yönetimi Raporu’nda ayrı bir bölüm halinde yer verilir. ”
MADDE 2-28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 17 nci maddesinin C fıkrasının 2 numaralı bendinde geçen “ile bu Kanunun 8/A maddesi uyarınca Müsteşarlık tarafından ve 3996 sayılı Kanunun 11/A maddesi uyarınca ilgili idareler tarafından imzalanan borç üstlenim anlaşmaları,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
MADDE 3- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 4-Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
